Dat verhoogde empathie de toekomst van de mens als soort is, is een beetje een dooddoener. Maar dat het ook de toekomst van design is, dat is een fris briesje door die open deur van hierboven. Een briesje dat computer-gegenereerd is maar toch levensecht aanvoelt. We’re talking augmented reality. Eigenlijk is het de nieuwe Viewpoint die aan het woord is. Elk jaar doet Viewpoint ons de zinderende belofte te voorspellen “how a significant trend will impact consumer behavior and the global design landscape”. In de nieuwste editie, die al een paar weken op onze salontafel ligt te orakelen, wordt mixed reality getipt als techtrend die ons empathisch gedrag gaat verbeteren.

Verhoogde waarneming

Mixed reality gaat van subtiele holografische toevoegingen aan onze werkelijkheid tot een volledig computer-gegenereerde wereld. We leerden het kennen als virtual reality in een sfeertje van games en entertainment, maar pas toen het accent verschoof van een verzonnen parallel universum naar een rijkere waarneming van het heden (augmented reality), werd het potentieel van de technologie echt zichtbaar. Augmented reality voegt kunstmatige prikkels zoals geluiden, geuren en beelden toe aan de werkelijke wereld, waardoor je waarneming niet gewijzigd wordt (zoals in virtual reality), maar verhoogd. Met toepassingsvelden in geneeskunde, veiligheid en architectuur belooft deze technologie zijn stempel te drukken op de wetenschappelijke en maatschappelijke vooruitgang van het komende decennium.

Het artikel in Viewpoint stelt bovendien dat deze technologie baanbrekend is op gebied van empathie. Nooit eerder liet een tool ons toe om ons letterlijk te verplaatsen in andermans situatie.

Realistisch ervaren

Neem bijvoorbeeld de Dementie Simulator van Di Peng. Dat is een toestel dat je over je hoofd draagt en dat eruit ziet als een opgeblazen plastic zak. Het bootst de symptomen van dementie na, compleet met hallucinaties en motorische beperkingen. Het toestel vervaagt de gezichten van mensen om je heen, waardoor je iedereen ziet maar niemand herkent. Je hoort voortdurend onbekende stemmen die in real-time kritische opmerkingen maken over jouw gedrag, die jou beledigen en uitlachen, met op de achtergrond niet-definieerbare ongemakkelijke geluiden. Ondertussen krijg je jezelf niet uitgedrukt omdat een mondstuk je spraak reduceert tot klanken.

Als je op zo’n realistische manier hebt ervaren hoe het voelt om dement te zijn, dan ga je automatisch empathischer om met deze ziekte, luidt de veronderstelling, wat zich laat voelen in warmere menselijke interacties (begrip van familie en zorgverleners) en in patiëntgeoriënteerder design (scherpere behoeftenanalyses voor medische hulpmiddelen).

Diep emotioneel begrip

Een ander voorbeeld is de Empathy Bridge For Autism van Heeju Kim. Een bril, koptelefoon en snoepjes, jawel van die suikerdingen, zetten je in de schoenen van een persoon met autisme. De bril versterkt de intensiteit van het licht en alle kleuren tot een bijna ondraaglijk niveau en zadelt je bovendien op met dubbel zicht, om je te laten voelen wat het betekent om hypergevoelig te zijn aan visuele prikkels. Door de koptelefoon hoor je alles wat er gezegd wordt, maar vele malen luider. Snoep in anatomisch doordachte vormen (die doen denken aan gereedschappen uit de oertijd) verhinderen een vlotte articulatie. Iedereen heeft wel een rationeel idee van wat autisme is, maar na tien minuutjes in de Empathy Bridge ontwikkel je als vanzelf ook een diep emotioneel begrip voor de aandoening.

Empathiebevorderend

Het artikel deed me denken aan een TED talk van Chris Kluwe, uit een tijdperk waarin de roep om inlevensvermogen nog minder dramatisch klonk, met name 2014. Kluwe is een punter in het American Football en mijmerde in zijn talk luidop over hoe het publiek in de tribune met behulp van augmented reality hun geliefde sport zou kunnen ervaren alsof ze naast hem op het veld stonden. Hoewel Kluwe duidelijk niet vrij is van een glansgepolijst ego, besluit hij zijn redenering met de altruïstische gedachte dat augmented reality wel eens empathiebevorderend zou kunnen zijn.

TED zou TED natuurlijk niet zijn als de talk nadien online geen re:re:re:re:mijnmening tsunami zou teweegbrengen. Thu-Hong Ha wist een gevatte repliek te schrijven. Ze herinnert eraan dat neurowetenschappers onderscheid maken tussen twee soorten empathie: cognitieve en affectieve empathie. Cognitieve empathie is het soort mee-voelen waarin psychopaten akelig getalenteerd zijn: de vaardigheid om je andermans gedachten en gevoelens in te beelden. De augmented empathie die Chris Kluwe en Viewpoint beschrijven, denk ik dan, reiken niet verder dan dit niveau. Affectieve empathie is nog een ander paar mouwen: wat doé je met die vaardigheid om je in te leven in anderen? Je bent affectief empathisch als jouw eigen emotionele reflexen op andermans gedachten en gevoelens gepast en ethisch verantwoord zijn (je weet wel, daar waar psychopaten door de mand vallen). Affectieve empathie kan niet door technologie afgedwongen worden.

Design passionado vs tech geek vs menswetenschapper

Het is dus vooral de design passionado en tech geek in ons die enthousiast wordt van het artikel “Augmented empathy” in Viewpoint #38. De menswetenschapper in ons trekt voorlopig een wenkbrauw omhoog, maar wel in een zeer geïnteresseerde boog. De weg ligt open en dat prikkelt. Mee-voelen was nooit zo techy en trending als in 2017.

 

Meer lezen? Lees onze ervaringen, verwonderingen en ontdekkingen op www.hoi.be/blog.

Back to overview